Wielu rodziców staje przed wyzwaniem pogodzenia pracy zawodowej z opieką nad chorym dzieckiem. Zasiłek opiekuńczy jest rozwiązaniem, które pozwala na częściową rekompensatę utraconych dochodów w czasie, gdy konieczne jest pozostanie w domu z dzieckiem. W artykule przyjrzymy się, kto faktycznie wypłaca ten zasiłek – ZUS czy pracodawca.
Co to jest zasiłek opiekuńczy?
Zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem z ubezpieczenia chorobowego, które przysługuje osobom zmuszonym do przerwania pracy w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny. Jest to forma wsparcia finansowego, która pozwala na pokrycie części utraconych dochodów podczas okresu opieki. Zasiłek ten obejmuje m.in. opiekę nad dzieckiem do 8 lat w przypadku nagłego zamknięcia placówki edukacyjnej, choroby niani, czy też porodu lub choroby małżonka, uniemożliwiających sprawowanie opieki nad dzieckiem.
W sytuacjach, gdy konieczna jest opieka nad chorym dzieckiem do 14 lat, lub innym chorym członkiem rodziny, zasiłek opiekuńczy również przysługuje. Maksymalny czas, na jaki można go otrzymać, wynosi 60 dni w roku kalendarzowym na dziecko, i 14 dni w przypadku innych członków rodziny:
- 60 dni na opiekę nad zdrowym dzieckiem do 8 lat lub chorym dzieckiem do 14 lat,
- 30 dni na opiekę nad chorym dzieckiem niepełnosprawnym, które ukończyło 14 lat, ale nie ukończyło 18 lat,
- 14 dni na opiekę nad dzieckiem w wieku ponad 14 lat lub innym chorym członkiem rodziny.
Kto jest odpowiedzialny za wypłatę zasiłku opiekuńczego?
Wypłata zasiłku opiekuńczego może być realizowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) lub przez pracodawcę, w zależności od wielkości zakładu pracy. Decydującym czynnikiem jest liczba osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego przez pracodawcę:
Pracodawca
Jeśli pracodawca zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 osób, to jest on odpowiedzialny za wypłatę zasiłku opiekuńczego. Środki na ten cel pochodzą z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a pracodawca działa w tym przypadku jako płatnik zasiłku. Musi on ustalić wysokość świadczenia i wypłacić je pracownikowi, a następnie rozliczyć się z ZUS.
ZUS
W przypadku mniejszych firm, które zgłaszają do ubezpieczenia mniej niż 20 osób, zasiłek opiekuńczy wypłaca bezpośrednio Zakład Ubezpieczeń Społecznych. To oznacza, że pracownik musi złożyć odpowiedni wniosek do ZUS o wypłatę świadczenia.
Jak uzyskać zasiłek opiekuńczy?
Aby otrzymać zasiłek opiekuńczy, konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku. W przypadku opieki nad dzieckiem, należy złożyć wniosek Z-15A, natomiast przy opiece nad innym członkiem rodziny – Z-15B. Do wniosku trzeba dołączyć dokumenty potwierdzające potrzebę opieki, takie jak zwolnienie lekarskie lub zaświadczenie o nieprzewidzianym zamknięciu placówki edukacyjnej.
Jeśli zasiłek wypłaca pracodawca, wniosek składany jest bezpośrednio u niego. W przeciwnym wypadku, dokumenty należy złożyć do ZUS, co można zrobić osobiście, pocztą lub elektronicznie przez PUE ZUS.
Terminy i formalności
Ważne jest, aby wszystkie dokumenty zostały złożone w odpowiednim terminie – maksymalnie w ciągu 7 dni od momentu wystąpienia okoliczności uprawniających do zasiłku. Niedotrzymanie tego terminu może skutkować opóźnieniami w wypłacie świadczenia. Cały proces wymaga kompletnej dokumentacji, dlatego warto zadbać o jej dokładność i kompletność od samego początku.
Wysokość zasiłku opiekuńczego
Zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku. Podstawą tę stanowi przeciętne wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy przed miesiącem, w którym powstała niezdolność do pracy (dla pracowników) lub zadeklarowana podstawa wymiaru składek chorobowych (dla przedsiębiorców). Przykładowo, przy przeciętnym wynagrodzeniu 8000 zł brutto, zasiłek miesięczny wyniesie około 5522 zł za 30 dni opieki.
Warto zaznaczyć, że zasiłek opiekuńczy jest przychodem z innych źródeł i podlega opodatkowaniu PIT, ale nie stanowi podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne.
O czym warto pamiętać?
Zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem, które może znacząco ułatwić życie w sytuacjach kryzysowych, gdy konieczna jest opieka nad bliskimi. Ważne jest jednak, aby pamiętać o wszystkich formalnościach i terminach związanych z jego uzyskaniem. Świadczenie to przysługuje osobom ubezpieczonym, które muszą przerwać pracę z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny.
Należy pamiętać, że zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeśli w gospodarstwie domowym są inne osoby mogące zapewnić opiekę, z wyjątkiem sytuacji, gdy dziecko ma mniej niż 2 lata.
Co warto zapamietać?:
- Zasiłek opiekuńczy przysługuje na opiekę nad dzieckiem do 8 lat oraz chorym członkiem rodziny, maksymalnie 60 dni w roku na dziecko.
- Wypłatę zasiłku realizuje pracodawca (dla firm z ponad 20 pracownikami) lub ZUS (dla mniejszych firm).
- Aby uzyskać zasiłek, należy złożyć wniosek Z-15A (dla dziecka) lub Z-15B (dla innego członka rodziny) w ciągu 7 dni od wystąpienia okoliczności.
- Zasiłek wynosi 80% podstawy wymiaru, co przy przeciętnym wynagrodzeniu 8000 zł daje około 5522 zł za 30 dni opieki.
- Świadczenie podlega opodatkowaniu PIT, ale nie wpływa na składki na ubezpieczenie zdrowotne.
