W Polsce temat umów cywilnoprawnych, zwłaszcza umowy zlecenia, budzi wiele emocji i wątpliwości, zwłaszcza w kontekście ich wpływu na emeryturę. Zmiany w przepisach planowane na 2026 rok mogą przynieść istotne zmiany w tej kwestii. Dowiedz się, jak obecnie wygląda sytuacja, jakie są plany na przyszłość i co to oznacza dla pracowników.
Czym jest umowa zlecenie?
Umowa zlecenie to jedna z form zatrudnienia, która nie jest regulowana przez Kodeks pracy, lecz Kodeks cywilny. W odróżnieniu od umowy o pracę, umowa zlecenie nie tworzy stosunku pracy, co oznacza, że nie daje takich samych uprawnień jak etat. Jest to umowa cywilnoprawna, w której zleceniodawca zleca wykonanie określonego zadania zleceniobiorcy.
Umowa zlecenie charakteryzuje się dużą elastycznością, co czyni ją popularną wśród studentów oraz osób pracujących dorywczo. W ramach tej umowy strony mogą dowolnie ustalać warunki pracy, takie jak czas i miejsce jej wykonywania, a także możliwość zastępstwa zleceniobiorcy przez inną osobę. Jednak brak tu wielu praw pracowniczych, takich jak prawo do urlopu czy odprawy.
Czy umowa zlecenie wlicza się do emerytury?
Obecnie umowa zlecenie nie wlicza się do stażu pracy, który jest kluczowy przy ustalaniu prawa do emerytury. Staż pracy decyduje o możliwości przejścia na emeryturę na podstawie przepracowanych lat. Mimo że z umowy zlecenia odprowadzane są składki na ubezpieczenia społeczne, w tym emerytalne, to nie wpływa to na staż pracy.
Jednak okres, w którym były odprowadzane składki emerytalne z umowy zlecenia, wpływa na wysokość emerytury. Oznacza to, że emerytura będzie wyższa dzięki składkom, ale obecny system nie zalicza tego czasu do stażu pracy potrzebnego do nabycia prawa do emerytury.
Jakie zmiany przyniesie 2026 rok?
Zgodnie z nowelizacją przepisów, która ma wejść w życie od 1 stycznia 2026 roku, planowane jest wliczenie okresów pracy na podstawie umowy zlecenia do stażu pracy. To oznacza, że osoby zatrudnione na tej podstawie będą mogły zaliczyć przepracowane lata do stażu pracy, co wpłynie na ich prawo do emerytury.
Zmiana ta ma na celu zrównanie praw pracowników zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych z tymi zatrudnionymi na umowie o pracę. Wliczenie umów zlecenia do stażu pracy ma również dotyczyć innych aktywności zawodowych, jak prowadzenie działalności gospodarczej czy członkostwo w spółdzielniach.
Jak sprawdzić, czy składki ZUS są opłacane?
Dla osób pracujących na umowie zlecenie kluczowe jest, czy zleceniodawca opłaca składki ZUS. Jeśli umowa zlecenie jest jedynym źródłem dochodu, składki na ubezpieczenia społeczne są obowiązkowe. Warto regularnie sprawdzać, czy składki są opłacane, co można zrobić za pomocą platformy PUE ZUS.
Aby upewnić się co do poprawności odprowadzania składek, zleceniobiorca może również skontaktować się z działem księgowości firmy, w której pracuje. W przypadku nieprawidłowości, warto porozmawiać ze zleceniodawcą i wyjaśnić sytuację.
Umowa zlecenie a prawa emerytalne
Chociaż umowa zlecenie nie daje pełnych praw pracowniczych, takich jak urlop czy ochrona przed zwolnieniem, to jednak wpływa na wysokość emerytury poprzez odprowadzane składki. W praktyce oznacza to, że osoby pracujące na umowie zlecenie mogą liczyć na świadczenia emerytalne, jeśli składki są regularnie opłacane.
Równocześnie, zmiany planowane na 2026 rok mają na celu poprawę sytuacji pracowników na umowach cywilnoprawnych, zrównując ich prawa z tymi przysługującymi pracownikom etatowym. Okresy pracy na umowie zlecenie wliczane do stażu pracy mogą zwiększyć dostęp do świadczeń emerytalnych i innych uprawnień pracowniczych.
Składki odprowadzane przy umowie zlecenie
Przy umowie zlecenie obowiązkowe są składki na ubezpieczenia społeczne, które obejmują:
- składkę emerytalną (9,76% dla zleceniodawcy i zleceniobiorcy),
- składkę rentową (6,5% dla zleceniodawcy i 1,5% dla zleceniobiorcy),
- składkę wypadkową (od 0,67% do 3,33% dla zleceniodawcy),
- składkę zdrowotną (9% dla zleceniobiorcy).
Dobrowolnie można też opłacać składkę chorobową, co daje prawo do zasiłku chorobowego.
Podsumowanie
Obecnie umowa zlecenie nie wlicza się do stażu pracy, lecz planowane zmiany od 2026 roku mają to zmienić. Warto być na bieżąco z nowelizacjami przepisów, aby w pełni zrozumieć swoje prawa i obowiązki związane z tą formą zatrudnienia. Dzięki wprowadzeniu nowych regulacji, osoby pracujące na umowach cywilnoprawnych zyskają więcej praw, co zbliży ich sytuację do pracowników etatowych.
Co warto zapamietać?:
- Umowa zlecenie to forma zatrudnienia regulowana przez Kodeks cywilny, nie dająca pełnych praw pracowniczych.
- Obecnie umowa zlecenie nie wlicza się do stażu pracy, co wpływa na prawo do emerytury, mimo że składki emerytalne są odprowadzane.
- Planowane zmiany od 1 stycznia 2026 roku mają wliczać okresy pracy na umowie zlecenie do stażu pracy, co wpłynie na prawo do emerytury.
- Osoby pracujące na umowie zlecenie powinny regularnie sprawdzać, czy składki ZUS są opłacane, co można zrobić przez platformę PUE ZUS.
- Obowiązkowe składki przy umowie zlecenie obejmują emerytalną, rentową, wypadkową oraz zdrowotną, z możliwością dobrowolnego opłacania składki chorobowej.
