Umowy zlecenia są w Polsce często stosowane ze względu na ich elastyczność oraz niższe koszty w porównaniu do umów o pracę. Jednak nie każdy wie, jakie obowiązki dotyczą składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w przypadku takich umów. W artykule wyjaśniamy, czy i kiedy umowa zlecenie wiąże się z obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Na czym polega umowa zlecenie?
Umowa zlecenie, jako forma zatrudnienia cywilnoprawnego, różni się od umowy o pracę, gdyż dotyczy wykonania konkretnej usługi lub czynności. Zgodnie z art. 734 § 1 Kodeksu cywilnego, przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla zleceniodawcy. To właśnie ta swoboda w kształtowaniu warunków współpracy sprawia, że umowa zlecenie jest tak popularna w wielu branżach.
Jednym z najważniejszych aspektów umowy zlecenie jest to, że nie jest ona traktowana jako zamiennik umowy o pracę. Mimo że zleceniodawcy często wybierają tę formę ze względu na niższe koszty, to wiąże się ona z pewnymi obowiązkami, w tym dotyczącymi składek ZUS.
Jakie składki ZUS obowiązują przy umowie zlecenie?
Podstawowe składki ZUS związane z umową zlecenie to składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz zdrowotne. Ważne jest, aby zrozumieć, kto i w jakiej wysokości ma obowiązek opłacać te składki:
- Składka emerytalna: 9,76% opłacane przez obie strony,
- Składka rentowa: 6,50% przez zleceniodawcę i 1,50% przez zleceniobiorcę,
- Składka wypadkowa: 1,67% opłacane przez zleceniodawcę,
- Składka zdrowotna: 9% opłacane przez zleceniobiorcę.
Składki na ubezpieczenie chorobowe są dobrowolne i wynoszą 2,45%, co zleceniobiorca opłaca samodzielnie. Warto zwrócić uwagę, że składki te są obowiązkowe, jeśli umowa zlecenie jest jedynym tytułem do ubezpieczeń dla zleceniobiorcy.
Umowa zlecenie a emeryci i renciści
Emeryci i renciści zatrudnieni na umowę zlecenie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Składka chorobowa pozostaje dobrowolna. W przypadku, gdy emeryt lub rencista osiąga co najmniej minimalne wynagrodzenie z innego tytułu, obowiązkowa jest tylko składka zdrowotna.
Umowa zlecenie a studenci
Studenci do ukończenia 26. roku życia zatrudnieni na umowę zlecenie nie podlegają obowiązkowym składkom na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Jest to korzystne rozwiązanie dla pracodawców, gdyż nie są oni zobowiązani do odprowadzania tych składek za młodszych pracowników zatrudnionych w tej formie.
Kiedy powstaje obowiązek opłacania składki zdrowotnej?
Obowiązek opłacania składki zdrowotnej powstaje, gdy umowa zlecenie jest jedynym tytułem do ubezpieczenia dla zleceniobiorcy. Zleceniodawca jest wówczas zobowiązany do zgłoszenia zleceniobiorcy do ZUS w terminie 7 dni od daty zawarcia umowy. Składki zdrowotne są naliczane od pierwszego dnia wykonywania zlecenia i muszą być uiszczane co miesiąc.
Składka zdrowotna jest obowiązkowa z każdej zawartej umowy zlecenia, co oznacza, że osoba pracująca na kilku umowach zlecenia podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z każdej z tych umów.
Wyjątki od obowiązku opłacania składki zdrowotnej
Niektóre grupy zleceniobiorców są zwolnione z obowiązku opłacania składek zdrowotnych. Do takich osób należą:
- uczniowie szkół ponadpodstawowych,
- studenci, którzy nie ukończyli 26 lat.
Podstawy obliczania składek przy umowie zlecenie
Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest przychód brutto zleceniobiorcy. W przypadku składki zdrowotnej, podstawą jest przychód pomniejszony o składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe, a wynosi ona 9% tej kwoty. Warto pamiętać, że koszt składki zdrowotnej ponosi zleceniobiorca.
W przypadku osób, które jednocześnie prowadzą działalność gospodarczą, obowiązek płacenia składek na ubezpieczenia społeczne zależy od wysokości wynagrodzenia z umowy zlecenia oraz od podstawy wymiaru składek z tytułu działalności gospodarczej.
Jakie są obowiązki zleceniodawcy w kwestii zgłoszeń do ZUS?
Zleceniodawca ma obowiązek zgłoszenia zleceniobiorcy do ZUS za pomocą formularza ZUS ZUA (dla ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych) lub ZUS ZZA (tylko dla ubezpieczenia zdrowotnego). Zgłoszenia należy dokonać w ciągu 7 dni od daty rozpoczęcia wykonywania umowy zlecenia. Może to zrobić przez platformę e-ZUS, osobiście w siedzibie ZUS lub pocztą.
Warto także pamiętać o innych obowiązkach informacyjnych, takich jak przekazywanie zleceniobiorcy informacji o wysokości wynagrodzenia brutto oraz składek, które będą od niego potrącane. To zleceniodawca odpowiada za prawidłowe naliczenie i przekazanie składek do ZUS.
Podsumowując, umowa zlecenie może wiązać się z obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, ale zależy to od indywidualnej sytuacji zleceniobiorcy. Ważne jest, aby zarówno zleceniodawca, jak i zleceniobiorca byli świadomi swoich obowiązków i praw w zakresie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych.
Co warto zapamietać?:
- Umowa zlecenie jest elastyczną formą zatrudnienia, różniącą się od umowy o pracę, i wiąże się z obowiązkami dotyczącymi składek ZUS.
- Obowiązkowe składki ZUS przy umowie zlecenie to: emerytalna (9,76%), rentowa (6,50% zleceniodawca, 1,50% zleceniobiorca), wypadkowa (1,67% zleceniodawca) oraz zdrowotna (9% zleceniobiorca).
- Studenci do 26. roku życia oraz uczniowie szkół ponadpodstawowych są zwolnieni z obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
- Obowiązek opłacania składki zdrowotnej powstaje, gdy umowa zlecenie jest jedynym tytułem do ubezpieczenia; zleceniodawca ma 7 dni na zgłoszenie do ZUS.
- Zleceniodawca odpowiada za prawidłowe naliczenie i przekazanie składek do ZUS oraz informowanie zleceniobiorcy o wynagrodzeniu i składkach.
