Choć na pierwszy rzut oka wydaje się niepozorna, moneta 5 groszy to jeden z najbardziej charakterystycznych elementów polskiego systemu monetarnego. Niewielka, metaliczna, a jednak pełna historii, precyzji wykonania i inżynierskiej dokładności. Ile naprawdę waży ta moneta i co kryje się za jej konstrukcją? Odpowiedź może Cię zaskoczyć!
Ile waży moneta 5 groszy?
Moneta o nominale 5 groszy, obecna w codziennym obiegu od 1995 roku, waży dokładnie 2,59 grama. To wartość ustalona przez Narodowy Bank Polski, która pozostaje niezmienna mimo zmian w składzie materiałowym monety na przestrzeni lat. Waga ta dotyczy zarówno wersji sprzed 2014 roku wykonanej z mosiądzu manganowego, jak i nowszej wersji, powlekanej mosiądzem stalowej.
Drobna różnica w materiale nie wpłynęła na całkowitą wagę monety, co umożliwiło jej dalsze stosowanie w automatach i urządzeniach akceptujących monety. To przykład przemyślanej decyzji technologicznej, która łączy oszczędność z funkcjonalnością. Warto zaznaczyć, że masa 2,59 g obowiązuje nieprzerwanie od momentu wprowadzenia monety do obiegu.
Waga 5 groszy to 2,59 grama – niezależnie od rocznika, moneta zachowała ten sam ciężar przez wszystkie lata emisji.
Jakie są wymiary monety 5 groszy?
Parametry fizyczne monety, nie mniej niż jej waga, mają znaczenie dla jej funkcjonalności w obiegu oraz rozpoznawalności wśród innych nominałów. Średnica monety to 19,48 mm (w wersji sprzed 2013 roku było to 19,50 mm), a grubość wynosi 1,4 mm. Taki rozmiar sprawia, że moneta dobrze leży w dłoni i nie myli się z innymi nominałami.
Pomimo zmiany materiału z mosiądzu manganowego na stal powlekaną mosiądzem w 2014 roku, wymiary monety pozostały praktycznie bez zmian. To pozwoliło zachować jej uniwersalność i kompatybilność z dotychczasowymi urządzeniami do sortowania i akceptacji monet.
- Średnica: 19,48 mm
- Grubość: 1,4 mm
- Rant: na przemian gładki i ząbkowany
- Waga: 2,59 g
Z jakiego materiału wykonana jest moneta 5 groszy?
W zależności od roku produkcji, moneta 5 groszy występuje w dwóch głównych odmianach materiałowych. W latach 1995–2013 do jej produkcji używano mosiądzu manganowego (MM 59), będącego połączeniem miedzi, cynku i niewielkiej ilości manganu. Taki skład zapewniał odporność na korozję i wysoką trwałość.
Od 2014 roku Narodowy Bank Polski wprowadził zmodyfikowaną wersję wykonaną ze stali powlekanej mosiądzem. Zmiana ta miała na celu redukcję kosztów produkcji przy jednoczesnym zachowaniu dotychczasowych parametrów fizycznych i estetycznych. Dzięki cienkiej warstwie mosiądzu moneta nadal wygląda jak wcześniej, a stalowy rdzeń zapewnia wytrzymałość.
Mosiądz manganowy (MM 59)
Do 2013 roku pięciogroszówki wykonywane były z wysokiej jakości stopu MM 59. Skład chemiczny tego stopu to:
- Miedź: około 60%
- Cynk: około 40%
- Mangan: do 1%
Taki skład zapewniał monety o dobrych właściwościach fizycznych – odporne na ścieranie i korozję, a także błyszczące i estetyczne. Jedynym minusem była wysoka cena produkcji.
Stal powlekana mosiądzem
Nowoczesna wersja monety 5 groszy, wprowadzona w 2014 roku, posiada stalowy rdzeń, który został pokryty cienką warstwą mosiądzu. Dzięki temu zachowano wygląd, a jednocześnie znacznie obniżono koszty produkcji. Stal zapewnia solidność, natomiast mosiądz chroni przed rdzewieniem i nadaje elegancki połysk.
Jak rozpoznać monetę 5 groszy?
Monetę 5 groszy można łatwo rozpoznać po kilku cechach wizualnych i dotykowych. Na awersie znajduje się wizerunek orła – godła Rzeczypospolitej Polskiej. Pod nim znajduje się napis „RZECZPOSPOLITA POLSKA” oraz rok emisji. Od 2014 roku projekt awersu został odświeżony, a znak mennicy przesunięto z prawej na lewą stronę pod łapą orła.
Rewers monety przedstawia dużą cyfrę 5 z napisem „GROSZY” oraz stylizowane liście dębu. Charakterystyczna krawędź na przemian gładka i ząbkowana pozwala na rozpoznanie monety nawet bez patrzenia.
Ile warte są większe ilości monet 5 groszy?
Choć pojedyncza moneta 5 groszy nie ma dużej wartości nominalnej, zebrane w większej ilości mogą stworzyć dość konkretną sumę. Dla osób ciekawych, ile warte są większe ilości tych monet, poniżej prezentujemy przeliczenia w oparciu o wagę:
- 1 kg monet 5 groszy – około 386 sztuk, czyli 19,30 zł
- 10 kg monet 5 groszy – około 3 861 sztuk, czyli 193,05 zł
- 100 kg monet 5 groszy – około 38 610 sztuk, czyli 1 930,50 zł
- 1 tona monet 5 groszy – około 386 100 sztuk, czyli 19 305 zł
Jak widać, nawet drobne nominały mogą w większej masie stanowić znaczną wartość. To również pokazuje, jak istotny jest dokładny pomiar wagi i jednolitość monet w systemie pieniężnym.
Kiedy produkowano monety 5 groszy?
Historia monety 5 groszy sięga 1990 roku, jednak oficjalne wprowadzenie do obiegu nastąpiło w 1995 roku, wraz z reformą walutową. Od tego czasu moneta była produkowana w niemal każdym roku, aż do dziś. W 2014 roku zmieniono materiały oraz wzór awersu, natomiast od 2017 roku monety produkowane są przez Mennicę Polską S.A.
Oto wybrane lata emisji obiegowej monety 5 groszy:
- 1990–1992 (wzór przejściowy)
- 1995–2013 – wersja z mosiądzu manganowego
- 2014–obecnie – wersja ze stali powlekanej mosiądzem
Rocznik 2013 był przełomowy – pojawił się nowy wzór awersu, choć do obiegu trafił dopiero w 2014 roku. Ciekawostką są także kolekcjonerskie wersje monety z 2019 roku, wybite w złocie oraz srebrze.
Dlaczego warto znać wagę monety 5 groszy?
Znajomość wagi monety to nie tylko ciekawostka dla kolekcjonerów. Jest to również istotna informacja dla osób pracujących z urządzeniami do sortowania monet, wrzutnikami w automatach czy liczarkami do bilonu. Każde urządzenie rozpoznaje monety m.in. na podstawie ich masy i średnicy.
Dodatkowo, waga monety może mieć znaczenie w kontekście fałszerstw. Monety o niewłaściwej wadze mogą być łatwo wykryte jako podróbki, szczególnie jeśli różnice są większe niż dopuszczalne tolerancje produkcyjne.
Zbyt lekka lub zbyt ciężka moneta 5 groszy może świadczyć o fałszerstwie lub uszkodzeniu, dlatego waga 2,59 g jest tak istotna.
Czy moneta 5 groszy może być cenna?
Choć w codziennym obiegu moneta 5 groszy ma wartość jedynie symboliczną, niektóre jej roczniki mogą być niezwykle cenne dla kolekcjonerów. Szczególnie dotyczy to egzemplarzy z okresu II Rzeczypospolitej, takich jak 5 groszy z 1934 roku. To moneta rzadka, trudna do zdobycia, a jej wartość na rynku kolekcjonerskim potrafi sięgać nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Współczesne pięciogroszówki również bywają przedmiotem zainteresowania numizmatyków – zwłaszcza tzw. destrukty, czyli egzemplarze z błędami produkcyjnymi. Również wersje kolekcjonerskie wybite w złocie lub srebrze mają znacznie wyższą wartość niż nominalna.
Co warto zapamietać?:
- Waga monety 5 groszy: 2,59 grama, niezmienna od 1995 roku.
- Wymiary: średnica 19,48 mm, grubość 1,4 mm, rant na przemian gładki i ząbkowany.
- Materiał: do 2013 roku mosiądz manganowy, od 2014 roku stal powlekana mosiądzem.
- Wartość większych ilości: 1 kg monet to około 19,30 zł, 10 kg to 193,05 zł, a 1 tona to 19 305 zł.
- Cenne roczniki: monety z okresu II Rzeczypospolitej, np. 5 groszy z 1934 roku, mogą być warte kilkadziesiąt tysięcy złotych.
